«راه بهتری داری؟» پاسخ نقد نیست

اگر ما کاری رو اشتباه انجام بدیم و کسی بیاد از روش کارمون ایراد بگیره و انتقاد کنه یا اشکالش رو بگه، منطقی‌ترین واکنش اینه که اول فکر کنیم ببینیم آیا نقدش درسته یا نه. نه اینکه بگیم: «تو روش بهتری داری؟ مشکلی ندارم با من مخالف باشی، مسیر خودت رو برو، تو اثر بذار اول» اینکه بگیم اگر راه بهتری سراغ نداری، اگر کاری نکردی در این زمینه، پس یک جورهایی حق نداری از کار ما ایراد بگیری، از نظر منطقی اشکال داره. حالا بماند که راهکار جایگزین هم پیشنهاد بشه یا نه.

بذارید یه مثال بزنم: فرض کنیم داریم روی آتش بنزین می‌ریزیم تا خاموشش کنیم. یکی میاد می‌گه: چرا بنزین می‌ریزید؟ با این کار که آتش خاموش نمی‌شه، دارید آتیش رو شعله‌ورتر هم می‌کنین. ما برمی‌گردیم می‌گیم: تو راه بهتری برای خاموش کردن آتش سراغ داری؟ تو اثری در خاموش کردن آتش‌ها تا حالا داشتی؟ وقتی ببینیم چند تا آتش رو خاموش میکنی اون موقع میایم پیشت… اگر نه، پس حرف نزن و بذار ما روی آتش بنزین بریزیم تا خاموشش کنیم. حرفت هم روی ما تأثیری نداره، چون حرف بدون عمل ارزش نداره- خودم عمدن همچین مثال بارز رو روشنی رو نوشتم، البته که ساده‌سازی نمی‌کنم.

خب، مشکل کجاست؟ ما به جای اینکه بررسی کنیم آیا ریختن بنزین روی آتش کار درستیه یا نه، از کسی که ایراد کارمون رو میگه می‌خوایم راه‌ حل بهتری بده، حالا بماند که راه حل هم می‌ده طرف، ولی هدف این جمله این است که بگن یا راه‌حل بهتری بده یا سکوت کن و به کار ما ایراد نگیر و بذار ما روی آتش بنزین بریزیم تا خاموش شه. با اینکه راه حل‌ بهتری هم هست، نسبت به نوع آتش انواع و اقسام راه‌ها برای خاموش کردنش وجود داره. حالا بازم میگم : راه حل بماند.

از طرف دیگه، با این کار بحث رو از موضوع اصلی منحرف می‌کنیم. به جای اینکه درباره درستی یا نادرستی روش خودمون حرف بزنیم، بحث رو می‌بریم سمت اینکه طرف چه راهی داره، خودش چه کاری کرده یا اصلن صلاحیت انتقاد کردن از کار ما رو داره یا نه. و اینها هیچ‌ کدوم پاسخ اصل داستان نیست.

البته که کسی که نقد می‌کنه/ مشکل کار رو میگه هم باید برای حرفش دلیل داشته باشه باید با منطق حرف بزنه، اما لزومن وظیفه نداره راه‌ حل جایگزین/بهتر ارائه بده. بماند که ممکنه راه حل هم بده. همون‌طور که ما هم صرفن به این دلیل که نیت خوبی داریم یا دست به عمل زدیم، از بررسی پیامدهای کارمون مبرا نمیشیم. یکی نقد میکنه و مشکل کار رو میگه، یکی دیگه میشنوه و بررسی‌ میکنه و یکی دیگه میتونه راه بهتری بده، یا حداقل سعی کنه راه فعلی رو اصلاح کنه…

در نهایت، برای اینکه بفهمیم یک روش اشتباه یا مخربه، لازم نیست حتمن بهترین روش جایگزین رو بلد باشیم، همین که بدونیم این روش اشتباست و دلیل داشته باشیم که چرا، کفایت میکنه.

در نهایت، اگر واقعن هدف حل مسئله باشه، نقد می‌تونه فرصتی برای اصلاح‌ باشه، نه چیزی که بخوایم به هر شکلی از کنارش بگذریم و سرکوب‌ش کنیم.

حرف درست نیاز به CV نداره